تاریخچه مانتو

گاهی اوقات بی انصافی به نظر می رسد اگر تاریخچه لباس هایی که به تن می کنیم را ندانیم و برای اطلاع پیدا کردن از آن نیز اشتیاقی از خود نشان ندهیم. یکی از لباس هایی که امروز با تنوع بی شمار و قابل توجهی همراه بوده، مانتو است؛ مانتو یکی از اصلی ترین قسمت های لباس خانم های ایرانی در خارج از خانه است. خلاقیتی که تولیدکنندگان و طراحان لباس در رابطه با مانتو به خرج داده اند، باعث شده این نوع پوشاک تنوع جذاب و چشمنوازی داشته باشد. موضوعی که ما در این مقاله قصد داریم در مورد آن  صحبت کنیم، تاریخچه مانتو است.

تاریخچه مانتو در جهان

مانتو جزو لباس ها و پوشش هایی است که سابقه دور و درازی دارد و تقریباً در تمام جوامع و ملت ها از آن استفاده میشود.
اگر بخواهیم از نظر لغوی آن را برسی کنیم باید بگویم که مانتو واژه ای فرانسوی است و به این شکل (manteau)  نوشته می شود که معنی آن جامه و یا پوششی گشاد است به طوری که بشود آن را روی لباس های دیگر پوشید.
برخی دیگر نیز اعتقاد دارند، این کلمه از منطقه ای به نام Montua در کشور ایتالیا گرفته شده است؛ این منطقه یکی از مراکز مهم در تولید پارچه های ابریشمی به شمار می رفته است.
در اوایل پیدایش مانتو، شکل آن به صورت امروزی نبود و تفاوت هایی داشت، مدل مانتو ها مانند  پیراهن های بلندی بودند که بیشتر در مهمانی ها و مراسمات آن هارا میپوشیدند. بیشتر این مانتو ها دارای استین های کوتاه و پایین چین دار بودند.
طراحی این مانتو ها به صورتی بودند که شخص قادر بود یک دامن و یک رو دامنی دنباله دار و بسیار بلند را روی آن بپوشند. این دامن ها به قدری بلند بودند که در هنگام راه رفتن، دنبله دامن روی زمین کشیده میشد.
این لباس ها علاوه بر چین و پفی که داشت؛ دارای وزن سنگینی بود.  به همین دلیل پوشین آن برای خانم ها سخت و دشوار بود.  رفته رفته با گذشت زمان و تحولات فرهنگی و تاثیر آن در مد و فشن، شکل مانتو ها تغییر و به شکل امروزی آن تبدیل شد.
 اینکه نخستین استفاده از مانتو توسط زنان یا مردان بوده، مشخص نیست اما نخستین استفاده توسط زنان، شامل پوشاکی بسیار بسته و گشاد بوده‌ است. 
کهنه ترین مانتو در جهان متعلق به قرن هفدهم میباشد که در موزه هنری به نام متروپولیتن واقع در منهتن نیویورک می باشد، شروع کار این موزه در قرن هجدهم سال هزارو هشتصدو هفتادو دو می باشد،  این موزه  دارای  مجموعه عظیم  از تاریخ اسلام و ایران کهن است که سالها از آن نگهداری میکنند.
در قرن 19 میلادی، پوشیدن مانتو به همان شکلی سنت، به دست فراموشی سپرده شد و امروز تنها ردپایی از آن در برخی موزه های هنری به چشم می خورد.

کاربرد مانتو در کشورهای دیگر

در زمان های قدیم مانتو ها را به عنوان پوششی روی لباس های خود استفاده میکردند. دلیل این استفاده آن بود که لباس های دگیرشان که در زیر مانتو بود کثیف نشود. این مدل مانتو ها پوششی بود که بیشتر خانم ها از آن استفاده میکردند و مدل آن ظاهری گشاد و بسته داشت. مانتو ها بیشتر برای افراد پایین دست و سطح پایین جامعه در آن روز ها  استفاده میشد.
در برخی موارد دیده شده بود که اشراف، مانتو ها را به تن خدمت کاران خود میکردند که به این طریق آن هارا شناسایی و تفاوت جایگاه و مقام خود را  نشان دهند. البته شکل هایی از مانتو وجود داشت که مخصوص طبقه اشراف بود و اشرافیان هم از آن پوشش استفاده میکردند. حتی در برخی از نقاش ها و اثار هنری قدیمی خواهیم دید که هم مردان و هم زنان اشرافی، مانتو به تن دارند و از آن استفاده میکنند. اما مانتو ها فقط به این موضوع محدود نبودند و در برخی شغل ها و فرهنگ های دیگر هم از آن ها استفاده میشد. در برخی از کشور ها، قاضی ها و یا وکلای دادگاه ها از پوششی مانند مانتو استفاده میکردند.

شروع مانتو در ایران

هرچند عمر این پوشش در همان فرانسه که زادگاهش بود تمام شد. اما بعد از مدتی سیاستمداران و طراحان فرانسوی آن را به دیگر فرهنگ ها پیشنهاد دادند. در ایران، بعد از انقلاب و به  وجود آمدن تغییرات در نوع پوشش مردم این پوشش به کشو ما پیشنهاد شد که با انجام برخی تغییرات در ظاهر آن پذیرفته شد و به ایران راه پیدا کرد.
هرچند دیده شده قبل از انقلاب هم مردان پوششی بلند داشتند که شبیه به مانتو بود اما بعد از اجباری شدن پوشش کت و شلوار در مقطعی؛ استفاده از این پوشش کمتر شد و به نوعی فراموش شد.
موضوع جالب توجه این است که تا قبل از سلسله‌ی پهلوی در ایران و حکومت رضا شاه، مردان ایرانی ردایی به تن می‌کردند که تا حدودی شبیه به مانتوهای امروزی زنان بود. اما با اجباری شدن پوشیدن کت شلوار این لباس خاص و سنتی از میان لباس‌های ایرانی رخت بربست. از طرف دیگر با تأسیس مدارس در ایران و جمع شدن مکتب‌خانه‌ها وقتی که دختران و پسران شروع به مدرسه رفتن کردند لباس‌های فرم متحد‌الشکل برای آن‌ها در نظر گرفته شد که شبیه به مانتوهای امروزی بود.
استفاده از انواع مانتو، در محل‌ها و مناسبت‌های گوناگون مرسوم است. در تهران بانوان شاغل در ادارات دولتی و بعضی سازمان‌های خصوصی مانتو با آرم و نماد متفاوتی نسبت به زنانی که کارفرمای خصوصی ندارند به تن می‌کنند. همچنین مانتوی میهمانی ممکن است با مانتو روزانه متفاوت باشد.
تحولات مانتو در دهه های گذشته را در ادامه مورد بررسی قرار داده ایم.

تحولات مانتو در دهه 60

اگر بخواهیم تاریخچه مانتو را از زمانی که این لباس وارد ایران شد مورد بررسی قرار دهیم، می بایست از دهه 60 شروع کنیم. در آن زمان، اغلب، دانشجویان این لباس را به تن می کردند. بعد از سال 61، این لباس در ادارات نیز رواج پیدا کرد و برخی خانم ها روی مانتو چادر نیز به سر می کردند.
در دهه 60، مانتوها با آستین های بلندی دوخته می شدند و معمولا برای نگه داشتن سرآستین ها، دکمه و یا کش در این قسمت دوخته می شد. یقه آنها گرد بود و معمولا در دوختشان از بارانی ها الگو می گرفتند. مانتوهای دهه 60، دکمه دار و معمولا نیز بلند بودند و بعد از از سال 65،  اِپُل نیز به مانتوها اضافه شد و تغییراتی مانند بلند شدن قد مانتو و پاکتی شدن سر آستین نیز در آنها به وقوع پیوست. رنگ مانتوها در این دهه، تیره بود و کمتر می توانستید مانتوهایی با رنگ های روشن را مشاهده کنید.

تحولات مانتو در دهه 70

در اوایل دهه 70 مدل‌ها با همان روند اواخر دهه 60 پیش رفتند. اما یکی از تفاوت‌های آن‌ها در تنوع پارچه‌ها بود. با پایان یافتن جنگ و تنوع پارچه، رنگ‌هایی که برای مانتو در دسترس قرار گرفتند بیشتر شد. در فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی بعضاً از رنگ‌های روشن هم برای مانتو استفاده می‌شد و این روند در سطح جامعه هم شکل گرفته بود. استایل مانتو فقط شامل استایل خیابانی نبود، بلکه در مدارس هم مدل‌های مانتو به عنوان روپوش و یا لباس فرم مدرسه، به همین شکل استفاده می‌شد. در آن دوران یکی از مدل‌هایی که وارد استایل خانم‌ها شد مدل خفاشی بود. مانتوی خفاشی مدتی بسیار مورد توجه بود و افراد شیک‌پوش خیلی از این ترند استقبال کرده بودند.
به مرور آستین‌های بزرگ و مانتوهای گشاد محبوبیت خود را از دست دادند و استایل به سمت سادگی بیشتر پیش رفت. آستین رگلان یکی از مدل‌های محبوب آستین برای مانتو شد و جیب‌های بزرگ روی لباس، به عنوان یکی از مدل‌های ترندی در مانتو مورد استقبال قرار گرفت. دکمه‌های بزرگ هنوز هم محبوب بودند و رنگ‌ها کماکان تیره استفاده می‌شدند. اگر در آن سال‌ها وارد یک فروشگاه برای خرید مانتو می‌شدیم، بیشتر رگال‌ها را رنگ مشکی پر کرده بودند. در میان مانتوها تنها یک یا دو تا از رگال‌ها، به رنگ‌های دیگر اختصاص داشتند.

دهه ۸۰ و تغییراتی چشمگیر

در اویال دهه هشتاد مانتو ها کم تر از قبل  اورسایز و گشاد بودند و این مانتو ها به ندرت یافت میشدند. به جایش مانتوهای تنگ تر و فیت مورد استفاده قرار میگرفت و محبوبیت زیادی داشت. این مانتو ها تغیرات چشمگیری در رنگ خود داشتند. از رنگ ها جدید و روشن بیشتر استفاده میشد. رنگ هایی مانند ابی، سبز، بنفش و یا حتی سفید رنگ هایی بودند که در این مانتو های جدید استفاده میشد.
در این دهه مانتو های طرح دار هم ترند شدند. مانتو هایی با طرح پیراهن چهارخانه مردانه بسیار محبوب بودند. این مانتو ها کوتاه تر و تقریباً تا زیر زانو بود. مانتو های این دهه دگیر مانند قبل بزرگ و تو چشم نبودند. در این مانتو ها عمدتاً از دکمه های بسیار کوچک و یا حتی دکمه های مخفی استفاده میشد. در اواسط و اواخر این دهه بیشتر از مانتو هایی که استین های کوتاه داشتند استفاده میشد. حتی کسانی که دارای مانتو هایی با استین های بلند بودند هم سعی میکردند استین مانتو های خود را به سمت بالا تا بزنند. به این استین ها، استین های سه ربع هم میگفتند.

دهه 90 به بعد

هرچه زمان گذشت و پیشرفت در صنعت مد و خیاطی حاصل شد شکل مانتوها نیز تغییر یافت و امروزه می بینیم که طراحی مانتوها راحت تر از گذشته شده است و تنوع آنها آنقدر هست که هر خانمی با سلیقه ای که دارد می تواند مانتو مورد علاقه خود را تهیه کند و به استایل مورد نظر خود دست یابد. امروزه از مانتوهای دکمه دار کمتر استفاده میشود و دیگر جای خود را به مانتوهای جلو باز داده اند و خانمها به دلیل راحتی بسیار از آن استفاده میکنند.

مدل‌های مختلف زیادی را در سال‌های اخیر شاهد بوده‌ایم. طرح‌های مختلف شامل بر روی آستین، مانتوهای بدون دکمه، انواع پارچه‌های مدل‌دار و طرح‌دار و رنگ‌های شاد است. با ورود مزون‌دارانی که تخصص در تولید مانتو دارند، به بازار داغ مدل‌های متنوع، بسیاری از تولیدکنندگان تلاش کردند دوباره وارد میدان رقابت شوند و تا حدودی هم موفق بوده‌اند.

در اواخر دهه 70 برندهای خارجی از جمله گوچی و دیور از مدل‌ها، طرح‌ها و نقوش ایرانی مانند بته‌جقه در طراحی‌های خود استفاده کردند. از آن زمان به بعد بود که طراحان ایرانی متوجه پتانسیل موجود در کشور شدند. بعد از آن بود که شروع به استفاده از این مدل‌ها کردند. این سبک از کارها و نقوش سنتی هنوز هم جای کار زیادی دارند و می‌توانند توجه بازارهای جهانی را برای صادرات، به خود جلب کنند.

در کنار مدل‌های ماکسیمال و شلوغ، مدل‌های مینیمال، همیشه طرفداران خاص خود را داشته‌اند و تا مدت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

جمع بندی

مانتو متداول ترین پوشاکی است که خانم های ایرانی در فضاهای مختلف آن را به تن می کنند و به همین دلیل است که تنوع قابل توجهی را می توان در مدل ها و رنگ های این لباس مشاهده کرد. دوختن مانتو به زیباترین شکل، یک هنر به شمار رفته و برخی خانم ها برای آنکه هزینه های خود را کاهش دهند و یا برخی دیگر برای آنکه همیشه یک مانتوی جدید برای پوشیدن داشته باشند، به سراغ این هنر می روند.
امیدوارم که این مقاله براتون مفید واقع شده باشد. اگر نظر یا پیشنهادی دارید خوشحال میشم در قسمت نظرات با ما به اشتراک بگذارید.

برای مشاهده در مصاحبه کاری چه بپوشیم ؟ روی لینک مربوطه کلیک نمایید.